Bong gân: cách điều trị hiệu quả và tránh di chứng tối đa

Bong gân: cách điều trị hiệu quả và tránh di chứng tối đa

Bong gân là chấn thương nhẹ thường xuyên xảy ra trong cuộc sống thường ngày với bất kỳ ai. Hãy cùng LEEP.APP tìm hiểu về chấn thương này và cách điều trị, phục hồi hiệu quả để tránh di chứng tối đa nhé.

Bong gân là tình trạng chấn thương thường gặp và xảy ra với mức độ nhẹ có thể tự điều trị bằng cách nghỉ ngơi, chườm đá và hạn chế đi lại. Tuy nhiên, một số trường hợp chấn thương này cũng có thể xảy ra với mức độ nặng, cần sự hỗ trợ của bác sĩ để tránh những di chứng lâu dài.

Bong gân là gì?

bong gân là gì

Bong gân là hiện tượng dây chằng bị kéo căng hoặc rách

Bong gân là hiện tượng dây chằng bị kéo căng hoặc rách – những dải mô sợi cứng kết nối hai xương với nhau trong khớp của bạn. Vị trí bong gân phổ biến nhất là ở mắt cá chân và cổ tay.

Điều trị ban đầu bao gồm nghỉ ngơi, chườm đá, nén và nâng cao. Bong gân nhẹ có thể được điều trị thành công tại nhà. Các trường hợp bong gân nghiêm trọng đôi khi phải phẫu thuật để sửa chữa các dây chằng bị rách.

Sự khác biệt giữa bong gân và căng cơ là bong gân làm tổn thương các dải mô nối hai xương với nhau, trong khi căng cơ liên quan đến chấn thương cơ hoặc dải mô gắn cơ với xương.

Nguyên nhân gây bong gân

nguyên nhân bong gân

Tình trạng này xảy ra khi bạn vận động quá sức hoặc bị rách dây chằng

Bong gân xảy ra khi bạn vận động quá sức hoặc bị rách dây chằng trong khi khớp bị căng thẳng nghiêm trọng. Bong gân thường xảy ra trong các trường hợp sau:

  • Mắt cá chân: Đi bộ hoặc tập thể dục trên bề mặt không bằng phẳng, tiếp đất một cách bất ngờ khi nhảy;
  • Đầu gối: Xoay vòng và ngã trong một hoạt động thể thao;
  • Cổ tay: Tiếp đất bằng bàn tay dang ra khi ngã;
  • Ngón tay cái: Chấn thương do ngã khi luyện tập và đá bóng hoặc tăng huyết áp quá mức khi chơi các môn thể thao dùng vợt, chẳng hạn như quần vợt;

Trẻ em có những vùng mô mềm hơn, được gọi là đĩa tăng trưởng, gần đầu xương của chúng. Các dây chằng xung quanh khớp thường mạnh hơn các đĩa tăng trưởng này, vì vậy trẻ em dễ bị gãy xương hơn là bong gân.

Các yếu tố góp phần gây ra bong gân bao gồm:

  • Điều kiện môi trường: Bề mặt trơn trượt hoặc không bằng phẳng có thể khiến bạn dễ bị thương hơn;
  • Mệt mỏi: Cơ bắp mệt mỏi ít có khả năng hỗ trợ tốt cho các khớp của bạn. Khi bạn mệt mỏi, bạn cũng có nhiều khả năng không chống chọi được với các lực có thể gây căng thẳng cho khớp;
  • Thiếu trang thiết bị bảo hộ: Giày dép hoặc dụng cụ thể thao khác không vừa vặn hoặc được bảo dưỡng kém có thể góp phần làm bạn bị bong gân.

Cách chẩn đoán và điều trị bong gân

cách chẩn đoán và điều trị bong gân

Tình trạng này có thể nhận biết chính xác thông qua chẩn đoán hình ảnh 

Phương pháp chẩn đoán

Trong quá trình khám sức khỏe, bác sĩ sẽ kiểm tra tình trạng sưng tấy và các điểm đau ở chi bị ảnh hưởng của bạn. Vị trí và cường độ của cơn đau có thể giúp xác định mức độ và tính chất của tổn thương. Chụp X-quang có thể giúp loại trừ gãy xương hoặc chấn thương xương khác là nguồn gốc của vấn đề. Chụp cộng hưởng từ (MRI) cũng có thể được sử dụng để giúp chẩn đoán mức độ tổn thương.

Cách điều trị bong gân

Để tự chăm sóc ngay lập tức khi bị bong gân, bạn có thể thử phương pháp R.I.C.E. phương pháp tiếp cận để điều trị hiệu quả những tình trạng chấn thương, bao gồm:

  • Nghỉ ngơi: Tránh các hoạt động gây đau, sưng hoặc khó chịu. Nhưng đừng tránh tất cả các hoạt động thể chất;
  • Chườm lạnh: Ngay cả khi bạn đang tìm kiếm trợ giúp y tế, hãy chườm đá khu vực này ngay lập tức. Sử dụng một túi nước đá hoặc ngâm chân trong nước đá từ 15 đến 20 phút mỗi lần và lặp lại sau mỗi hai đến ba giờ trong vài ngày đầu sau chấn thương;
  • Nẹp vết thương: Để giúp hết sưng, hãy băng vết thương bằng băng thun cho đến khi hết sưng. Đừng quấn quá chặt nếu không chúng có thể cản trở quá trình lưu thông. Bắt đầu quấn từ cuối vết thương. Nới lỏng băng quấn nếu cơn đau tăng lên, vùng da bị tê hoặc sưng tấy bên dưới vùng được quấn;
  • Độ cao: Nâng cao khu vực bị thương, đặc biệt là vào ban đêm, điều này cho phép trọng lực giúp giảm sưng.
  • Thuốc giảm đau không kê đơn như ibuprofen (Advil, Motrin IB, những loại khác) và acetaminophen (Tylenol, những loại khác) cũng có thể hữu ích.

Sau hai ngày đầu, bạn có thể nhẹ nhàng bắt đầu sử dụng vùng bị thương. Bạn sẽ thấy sự cải thiện dần dần, tăng dần khả năng nâng đỡ trọng lượng của khớp hoặc khả năng cử động mà không bị đau của khớp. Quá trình hồi phục sau bong gân có thể mất vài ngày đến vài tháng.

Chuyên gia vật lý trị liệu có thể giúp bạn tối đa hóa sự ổn định và sức mạnh của khớp hoặc chi bị thương. Bác sĩ có thể đề nghị bạn cố định vùng đó bằng nẹp hoặc nẹp. Đối với một số chấn thương, chẳng hạn như dây chằng bị rách, phẫu thuật có thể được xem xét.

Cách phòng ngừa bong gân

Các bài tập kéo căng và tăng cường sức mạnh thường xuyên cho hoạt động thể thao, thể dục hoặc làm việc, như một phần của chương trình điều hòa thể chất tổng thể, có thể giúp giảm thiểu nguy cơ bong gân. Bạn nên cố gắng giữ gìn vóc dáng để chơi môn thể thao yêu thích; chứ không phải cố gắng chơi môn thể thao để lấy lại vóc dáng. Nếu bạn có một công việc đòi hỏi thể chất, bạn nên luyện tập thường xuyên có thể giúp ngăn ngừa chấn thương.

Bạn có thể bảo vệ các khớp của mình về lâu dài bằng cách tăng cường tập luyện các cơ xung quanh khớp đã bị thương. Loại nẹp tốt nhất mà bạn có thể tự tạo cho mình là “nẹp cơ” của riêng bạn. Bạn có thể tham khảo ý kiến bác sĩ về các bài tập điều hòa và ổn định phù hợp. Ngoài ra, hãy sử dụng giày dép có hỗ trợ và bảo vệ khi luyện tập hoặc chơi thể thao.

Bong gân ăn gì mau lành

bong gân ăn gì mau lành

Bạn nên bổ sung nhiều loại thực phẩm dinh dưỡng giúp quá trình phục hồi nhanh chóng

Thực phẩm giàu protein

Protein là một khối xây dựng quan trọng cho nhiều mô trong cơ thể bạn, bao gồm cả cơ bắp.

Sau một chấn thương thể thao, phần cơ thể bị thương thường bất động. Điều này thường dẫn đến sự suy giảm sức mạnh và khối lượng cơ. Tuy nhiên, bổ sung đủ protein có thể giúp giảm thiểu sự mất mát này. Hơn nữa, một chế độ ăn giàu protein có thể giúp ngăn ngừa tình trạng viêm nhiễm quá nặng và làm chậm quá trình hồi phục của bạn. Hơn nữa, tăng nhẹ lượng protein của bạn khi bạn bắt đầu tập luyện lại phần cơ thể bị thương sẽ giúp bạn xây dựng lại phần cơ bị mất.

Vì tất cả những lý do này, hãy đảm bảo bổ sung các loại thực phẩm giàu protein như thịt, cá, thịt gia cầm, đậu phụ, đậu, đậu Hà Lan, quả hạch hoặc hạt trong thực đơn hàng ngày của bạn.

Cách bạn phân phối những thực phẩm này trong ngày cũng có vẻ quan trọng. Nghiên cứu cho thấy rằng chia đều lượng protein của bạn trong bốn bữa ăn có thể kích thích sự phát triển cơ bắp nhiều hơn là phân bổ không đồng đều.  Các chuyên gia cũng gợi ý rằng ăn một bữa ăn nhẹ giàu protein trước khi ngủ có thể giúp tăng cường quá trình xây dựng cơ bắp của cơ thể trong khi bạn ngủ.

Thực phẩm chứa nhiều axít béo omega-3

Sau một chấn thương, giai đoạn đầu của quá trình chữa lành vết thương luôn bao gồm một số chứng viêm. Phản ứng viêm này có lợi và cần thiết để chữa bệnh thích hợp. Tuy nhiên, nếu tình trạng viêm này quá cao trong thời gian quá dài, nó có thể làm chậm quá trình phục hồi của bạn. Một cách để ngăn ngừa chứng viêm dư thừa làm chậm quá trình hồi phục của bạn là ăn đủ chất béo omega-3.

Những chất béo này, được tìm thấy trong các loại thực phẩm như cá, tảo, quả óc chó, hạt lanh và hạt chia, được biết là có đặc tính chống viêm. Bạn cũng có thể ngăn ngừa tình trạng viêm dư thừa hoặc kéo dài bằng cách hạn chế chất béo omega-6, thường được tìm thấy trong dầu ngô, hạt cải, hạt bông, đậu nành và hướng dương.

hat chia

Tiêu thụ quá nhiều chất béo omega-6 được cho là có thể thúc đẩy chứng viêm, đặc biệt nếu lượng chất béo omega-3 của bạn cũng thấp. Ngoài ra, một số nghiên cứu báo cáo rằng bổ sung omega-3 có thể giúp tăng tạo protein cơ, giảm sự mất cơ trong quá trình bất động và thúc đẩy phục hồi sau chấn động.

Điều đó cho thấy, việc hấp thụ nhiều chất béo omega-3 từ thực phẩm bổ sung có thể làm giảm khả năng lấy lại khối lượng cơ của cơ thể khi bạn trở lại tập luyện. Do đó, tốt nhất là bạn nên tăng lượng omega-3 từ thực phẩm hơn là bổ sung.

Thực phẩm giàu vitamin D và canxi

Canxi là thành phần quan trọng của xương và răng. Nó cũng tham gia vào quá trình co cơ và truyền tín hiệu thần kinh. Đó là lý do tại sao điều quan trọng là đảm bảo bạn luôn nhận đủ canxi – không chỉ khi bạn đang hồi phục sau chấn thương. Thực phẩm giàu canxi bao gồm các sản phẩm từ sữa, rau lá xanh, cá mòi, bông cải xanh, đậu bắp, hạnh nhân, rong biển, đậu phụ tăng cường canxi và sữa thực vật.

Vitamin D cũng đóng một chức năng quan trọng không kém vì nó giúp cơ thể bạn hấp thụ canxi có trong thực phẩm bạn ăn. Cùng với canxi, nó đóng một vai trò quan trọng trong việc phục hồi sau chấn thương. Ngoài ra, bổ sung đủ vitamin D có thể làm tăng cơ hội phục hồi tốt sau phẫu thuật. Ví dụ, các nghiên cứu đã phát hiện ra tình trạng vitamin D tốt có thể tăng cường phục hồi sức mạnh sau khi phẫu thuật dây chằng chéo trước.

Rất ít thực phẩm có chứa vitamin D một cách tự nhiên, nhưng cơ thể bạn có khả năng tạo ra vitamin D khi tiếp xúc với ánh nắng mặt trời.

Để phòng tránh chấn thương, bạn cần tìm hiểu môn thể thao, fitness trước khi tham gia hoặc nhờ huấn luyện viên hướng dẫn làm đúng form chuẩn, kỹ thuật. Muốn tìm huấn luyện viên chuyên nghiệp, bạn đừng ngần ngại tải ngay LEEP.APP về máy. Ứng dụng sẽ giúp bạn nhanh chóng tìm ra huấn luyện viên chuyên nghiệp phù hợp với bạn nhất. Ngoài ra, LEEP.APP còn giúp bạn check in hơn 100 phòng gym, câu lạc bộ và hàng ngàn lớp học hoặc tham gia các hoạt động vui chơi giải trí như bắn cung, bắn súng, chèo thuyền kayak, chèo SUP… Hãy trải nghiệm những tiện ích mà LEEP.APP mang lại cho bạn.

Nguồn tham khảo:

Sprains. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/sprains/symptoms-causes/syc-20377938 Ngày truy cập 24/4/2021

Sprains. https://www.nhs.uk/conditions/sprains-and-strains/ Ngày truy cập 24/4/2021

Sprains. https://www.webmd.com/first-aid/understanding-sprains-strains-treatment Ngày truy cập 24/4/2021